zaterdag 17 juli 2021

Hoe deel je een geheim?

Het voorbeeld van hoe je een geheim deelt hoor ik nu elke avond. Met het oog op morgen sluit na een paar zware onderwerpen af met een lichte toets. We herkennen de tune van het oude tv-programma Ontdek je plekje en er komt een lokaal persoon die ons vertelt wat de mooiste plaats in haar provincie is. Zo weten we nu weer opnieuw dat we naar de Millingerwaard moeten, en naar Het Blauwe Meer bij Hoogersmilde.

Zo deel je dus een geheim. Als je het over een geheim hebt, zit je eigenlijk al in deze structuur van de openbaring en dus de uitwissing van datgene in het geheim wat je liefst geheim had willen houden.

Stel, je wil die uitwissing niet, wat kun je dan nog doen? Je kunt gebruikmaken van een list. Misschien zijn er plaatsen in Gelderland die misschien niet zo mooi zijn als de Millingerwaard, maar die het voordeel hebben dat er minder reclame voor is gemaakt. Dat wist die persoon misschien wel. We hebben in dit geval te maken met een afleidingsmanoeuvre.

Misschien gaat het te ver wat ik nu zeg, maar zou je die hele 'negatieve theologie', de idee dat je over God alleen passend kunt spreken in ontkennende bewoordingen, niet als zo'n afleidingsmanoeuvre kunnen beschouwen? Je wekt via de negatieve theologie de liefde voor het spreken op, het uitvoerig en uitbundig spreken over God, zodat de dingen om ons heen weer kunnen verschijnen, vanuit hun onbesproken, achtergrondelijke, onnadrukkelijke verschijning. Ik merk dat ik op mijn woorden moet passen. Richt je de schijnwerpers op de achtergrond, dan is het geen achtergrond meer.

Zeker zijn er nog andere strategieën mogelijk om het geheim te redden van zijn uitwissing. Zo kun je net als de mevrouw van Drenthe de mensen eerst naar een mooie plas sturen. Daar wordt het dan te druk, waarna je dus die Blauwe Plas bij Hoogersmilde noemt, waardoor je de druk op die eerste plas een beetje wegneemt. Deze strategie is in principe oneindig. De kern ervan is dat je de schade beperkt die je zelf had aangericht door het geheim te delen. Natuurlijk, daarmee richt je weer nieuwe schade aan, maar die zie je dus in principe als mogelijkheid tot nieuwe schadebeperking. Altijd positief blijven denken!

Derrida oppert nog weer een andere strategie, die ik de paradoxe strategie zou willen noemen. Je kunt net als in de afleidingsstrategie uitvoerig praten over het geheim. Maar bij Derrida is dat niet om ons weg te houden bij andere, onbesproken zaken, maar juist om het besprokene zelf te redden van de verwijzing. Weinig mensen zullen denken dat je dat uitvoerig besprokene door het te bespreken eigenlijk hebt verzwegen. Inderdaad, Comment ne pas parler? Juist, door er uitvoerig over te spreken.

Mijn favoriete strategie is weer ietsje anders. Ik denk soms dat ik maar weinig inzicht heb in dingen. Dat hoeft geen nadeel te zijn, niet altijd. Er kan een kracht opduiken in je eigen taal, terwijl je aan het schrijven bent. Soms lijkt het alsof ik door te schrijven mijn inzicht in dingen vergroot, omdat mijn taal dat suggereert. Denk ik vervolgens na over wat ik nu eigenlijk heb gezegd, dan ben ik het antwoord meestal schuldig. Kortom, het lijkt er sterk op dat ik in staat ben dingen voor mezelf geheim te houden. Ook dingen waarvan ik het gevoel heb dat iedereen die wel weet. Behalve dus ik. Het lijkt op Socrates, die tenminste wist dat hij niets wist. Maar Socrates gebruikte zijn bekentenis als drukmiddel om anderen, en misschien ook zichzelf, tot inzicht te dwingen, of minstens tot nadenken.

Ik ben geen Socrates, vermoed ik. Ik vertrouw op u, dat u het beter weet, dat u dingen beter weet dan ik. Ik ben weer goed in andere dingen, zoals het geheim houden van dingen voor mezelf. En daarmee heb ik dat geheim toch weer een beetje met u kunnen delen.

I know Nothing! - Manuel fawlty towers | Meme Generator

zaterdag 19 juni 2021

Het liefst zo laat mogelijk

Er zijn zoveel schijnbewegingen in voetbal. Bijna denk je dat alles schijnbeweging is. Zo zie ik Polen tegen Spanje. Het staat schaakmat. Op achterstand, ook al verloren van de Turken. Normaal gesproken moeten dan alle trossen los. Maar ze durven niet. Laf, nee, dat nu ook weer niet, ze kennen hun krachten, ze weten beter.

Als er al een slag geslagen kan worden, is het zo laat dat de tegenstander zich niet meer hergroepeert. Het laatste oordeel helpt de partij met de beste timing. Er kan extra tijd zijn, maar ook daar kun je rekenen met de deus ex machina die affluit.

Tot zover als er nog reële kansen zijn. Keer je dit een beetje, dan kun je evengoed zeggen dat een wedstrijd met kansen, en dat is de wedstrijd waar we voor gaan zitten, de wedstrijd is waar we rekenen op de laatste fase. Er moet zo weinig mogelijk gebeuren. Gebeurt er iets, dan gaan we daar graag in mee, omdat we maar mensen zijn. Goddelijk is het wachten terwijl er niets gebeurt, het voorkomen dat er iets gebeurt.

Het is dus niet zomaar go with the flo. Het is duwen tegen de grens. Het bouwen van een Spaanse stad tegen Gibraltar om het de Engelsen moeilijk te maken hun stad uit te breiden. Het is nudgen, duwen en trekken. Het is shirtje trekken en schouderduwen. Het is geen assist geven, druk zetten doch niet teveel.

Dat maakt verliezen zo mooi. Je hebt verloren, en je gaat door. Je raapt alles bij elkaar. Je hebt niet voortijdig het spul weggegeven. Genade moet iets zijn als dit.

Arbiter Björn Kuipers ervaart gekte in zijn supermarkten van heel dichtbij  | Voetbal | Telegraaf.nl

 

woensdag 9 juni 2021

Wat maakt Undercover zo echt?

Iets aan undercover moet echt zijn. We weten al meer dan een jaar hoe het voelt om met een masker op te bewegen. Ook daar moet iets echt zijn geweest. Ik houd ervan om de dingen niet moeilijker te maken dan nodig. Er was een reëel gevaar dat we besmet werden en anderen besmetten. Het virus was onze realiteit.

Hoe ligt dat met de misdaad? Undercover staat voor onderzoek. Pas als je ontdekt hebt dat er echte misdaad is, blijkt of de undercover-actie nodig was. Vandaar dat Tom Waes (alias Bob, alias Steve) pas helemaal op het eind van serie 2 zegt dat de misdaad niet op een andere manier gestopt had kunnen worden. Je kijkt dus altijd vanuit de verleden tijd van het futurum: wat ik nu doe zal blijken nodig te zijn geweest.

Interessant is ook de dramatische ironie die op het eind wordt uitgelegd. Niemand erkent dat Bob noodzakelijke dingen heeft gedaan, en zijn baas gaat met de eer strijken. Niemand, behalve enkele naasten en natuurlijk wij. Wij weten dat de undercover nodig was, en we weten dat de anderen dat niet weten.

Hier kunnen we ook de wet situeren. De wet functioneert als begrenzing van de undercover. Je mag als agent niet te ver gaan. Maar omdat we allemaal vinden dat James Bond, Dirty Harry of Steve hun acties moeten uitvoeren (behalve zowat iedereen in de film), is de wet in feite zelf een undercover. De wet is het verhaal dat we onszelf vertellen, maar niet echt geloven, dat de agent aan de goede kant van het formele recht staat, en de misdadiger niet. Voor die misdadiger geldt overigens dat hij zelfs misdadiger is als hij volgens de wet aan de goede kant staat. Het is zijn manier om zijn misdadige bedoelingen te verbergen, zijn hypocrisie.

De plot moet zo geschreven zijn dat alles uitdraait op een confrontatie waarbij het evengoed anders had kunnen aflopen. De undercovers moeten zowat dood zijn en door een onverwachte gebeurtenis of opleving nog net de misdadigers kunnen uitschakelen. De kijker beleeft dit als een godsbewijs. De deus ex machina komt altijd op het juiste moment, en na zijn komst gebeurt er niets meer van betekenis. Deze goddelijke interventie verschilt wel van het godsbewijs doordat ze niet logisch voortvloeit uit de eerdere gebeurtenissen. Daarom is ook deze interventie niet echt, niet de echtheid achter undercover die we zoeken.

De echtheid zit ook niet in de misdaad. In de serie Undercover zien we bijna niets van de drugs en de oorlogen die door de misdadigers in stand worden gehouden. De misdaden functioneren weliswaar als rechtvaardiging van het politiewerk, maar worden voor kennisgeving aangenomen. Die drugs en die oorlogen interesseren ons nauwelijks. Als iemand ons zou uitleggen dat de acties van Ferry en de Bergers positieve effecten zouden hebben, zou ons dat niet boeien. Zoals gezegd, we maken de zaken liever niet moeilijker dan nodig.

Is er dan niets echt aan de serie Undercover? Natuurlijk, het is een film, en zoals zo vaak ook nog gebaseerd op ware gebeurtenissen. De misdadiger die model stond voor Ferry schijnt zichzelf in 2019 te hebben aangegeven bij de politie met de woorden: 'Ik ben Ferry, ik ben de man die jullie zoeken.' Gelukkig stond deze gebeurtenis op zijn beurt niet model voor de serie, want dan was de pret snel voorbij.

We moeten de echtheid meer zoeken in de sfeer van de uitvergrote emoties, en uiteraard het plezier. We vinden de serie echt omdat we het leuk vinden om naar te kijken, de serie spiegelt ons verlangen wat leidt tot vergroting van dat verlangen en het plezier, het plezier van uitstel en bevrediging. Leuk dat Daniëlle van die kermiskleren draagt, dat is direct genieten. En toch, en toch... ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat de serie iets serieuzers uitdrukt, dat de echtheid van undercover niet zozeer de pret is, maar de serieuze ondertoon.

Die serieuze ondertoon komt het meest aan de oppervlakte in de blik van Tom Waes. Hij heeft eigenlijk steeds dezelfde blik. Hij kijkt een beetje afwezig, en licht melancholisch. Dat komt zeker ook doordat zijn collega wordt doodgeschoten. Zijn ontmaskering van de Bergers wordt zodoende een wraakactie: Anna Drijver (alias Anouk, alias Kim) zou dat gewild hebben! Maar Tom weet natuurlijk ook dat hij met die wraakactie Anouk niet terugkrijgt. Vandaar wellicht die melancholie. De zaak is al verloren, we gaan wel door, maar het had evengoed ook niet kunnen gebeuren.

De dood van Anouk zou je kunnen beschouwen als gevolg van de politieactie. Hoezo verwijst hij dan toch naar de echtheid van de undercover? Het is niet zozeer deze dood zelf, maar de blik van Tom die het waarmerk is van de echtheid. Als je dit soort acties uitvoert, is de dood een reële mogelijkheid, en dat blijft zo, ook als je met een hoop gedoe en pijn twee misdadigers uitschakelt. Alles gaat door, de misdaad, de politieacties. Ook dat wordt uitgedrukt in die melancholische blik van Tom Waes.

Dit is misschien wel de strafste stunt van Tom Waes (tot nu toe) | De Morgen

zondag 30 mei 2021

Mijn Boeddhisme

Je bent geboren en de rest vloeit daaruit voort. Daar kun je filosofisch over doen, je kunt cynisch worden doordat het gevolg bij uitstek de dood is. Dat maakt alles ertussen futiel. Echter, dat wist allemaal de geboorte niet uit. Gebeurd is wat nu eenmaal gebeurd is.

Je kunt dat accepteren, je kunt er ook driedubbel overheen gaan. Maak iets van je leven! Of ga een beetje de filosoof uithangen. Dat kan allemaal.

Het doet me denken aan sneldichters, vroeger op tv, die tegen het publiek riepen: 'Roept u maar!' Daar klonk dan een kreet, van een handlanger, of hij klonk niet, maar pas in de herhaling door de sneldichter zelf. Veel maakt het niet uit. Laten we hem niet te snel een bedrieger noemen. Hij reageert op wat er opkomt, en dat doen we allemaal, sinds onze geboorte.

Ik houd mijn hart vast, al mijn hele leven, voor mezelf, voor mijn naasten. Waarom moest mijn geliefde meemaken dat ik het aanlegde met een andere geliefde? Waarom moet mijn geliefde opgescheept zitten met mij, die daarnaast ook opgescheept zit met mezelf? Hoe hebben mijn ouders mij ooit kunnen wensen, verdragen en steunen zoveel als kon?

Allemaal vragen met een geur van: stel je toch voor dat het niet had gehoeven. Stel je toch voor dat al die filosofen die iets van mij moesten vinden, of vonden dat dat moest, van die taak verlost waren doordat ik er niet was. Opluchting, nee, niet eens opluchting, gewoon een last minder. Overigens: ik ben die filosofen niet tot last, ook bijna niet geweest, maar in mij groeit het verlangen om nog minder tot last te zijn. Zoiets als een blog die ergens bestaat maar niet wordt gepost op facebook.

Ergens, ooit, moeten we stuiten op een soort tolerantie in onszelf. We zijn er, en dat kunnen we ook niet helpen. Goed, dat is al heel wat. Dat zou een basis kunnen zijn om elkaar een beetje te laten bestaan, en misschien zelfs wel bij te staan. Begrijp me goed, niet door elkaar te kleineren, maar als basis voor andere dingen. Juist niet te kleineren, ik heb je hoog, maar ook als je er niets van had gebakken, mijn respect heb je.

As-boom zaailing stock afbeelding. Afbeelding bestaande uit spriet -  40908763


zaterdag 15 mei 2021

Sorry kost je niets

Er zijn niet veel manieren om sorry te zeggen. Sorry blijft sorry. Wel kun je sorry's stapelen. Sorry! Je hoeft geen sorry te zeggen! Oké, sorry dan. Sorry, maar nu doe je het weer. Er zijn meer manieren om sorry te herhalen, vermenigvuldigen, de herhalingen te versnellen. Je kunt er moe van worden, je kunt er herboren uit komen.

Misschien dachten we nog dat sorry een betekenisvolle, riskante daad was. Zeker als er macht en geld mee gemoeid zijn kun je het sorry beter achterhouden. Het minste wat je kunt doen is een goede timing. Mediatraining. Zo dachten we.

Nu waait de wind alweer een tijdje anders. Alleen hebben we dat nog niet zo goed door. Politici wel. Die kunnen sorry zeggen en tegelijk trots zijn op tien jaar regeren. Juristen weten het vaak ook. Sorry is nog niet meteen bekentenis, nog niet aansprakelijkheid.

Dus sorry sprinter Dylan, je had het moeten zeggen, of sorry, je juridische adviseur had het je moeten zeggen. Laat die adviseur sorry zeggen. Het zal hem niets kosten. Nu sta je er niet alleen in de media gekleurd op, maar ook nog eens in deze blog. Sorry!

Dylan Groenewegen reageert voor het eerst na horrorcrash van... - Het  Nieuwsblad Mobile

dinsdag 27 april 2021

Controle is controle

Met mijn eenvoudige voorstellingsvermogen had ik het altijd zo in mijn hoofd zitten: in een democratie heeft het volk de macht. Dat volk kiest de leden van het parlement. En die stemmen over wetten. Die wetten worden opgesteld door het kabinet. Nu blijkt dat parlement door jan en alleman (het volk) te worden gezien als tegenmacht. Kan ik het nog volgen?

Ik lees zojuist dat ook onze held Pieter Omtzigt gewoon met zijn partij heeft meegestemd. Dat lijkt me op zichzelf terecht, want hij is gekozen en zijn partij is aan de macht. Maar waar gaat dan die hele heisa over dat hij kritische vragen stelt en dat het kabinet hem probeert te sensibiliseren?

Misschien helpt het als ik hier iets neerleg waar we samen onze hersens op kunnen stukmalen. Het parlement moet de regering controleren (koning en ministers). So far so good. De regering moet zich laten controleren. Dat is best een moeilijke gedachte. Hoe kun je je laten controleren? Het lijkt zo eenvoudig: de juiste informatie geven.

Moeilijker wordt het wanneer je deze formule weer verder uitlegt. De regering moet zich laten controleren zodat ze kan regeren. Als je het zo bekijkt heeft die regering er vaak niet veel belang bij om informatie te geven aan het parlement. Want blijkbaar houdt regeren nog steeds in, net als vroeger toen de koningen nog de macht hadden, dat je controle houdt over de gang van zaken.

We komen uit, geheel in de geest van deze blogserie, bij een eenvoudige formule die lijkt op een palindroom of tautologie. De regering controleert hoe ze gecontroleerd wordt. De regering laat zich controleren zodat ze kan controleren. Controle is controle over het controleren maar ook over het gecontroleerd worden.

Een kijkje in de verkeerstoren op Schiphol | Foto & Video - Up in the Sky


vrijdag 3 juli 2020

Ik leg het je nog één keer uit

Bijna geen woord richt meer schade aan dan uitleggen. Hoezo? Dat zal ik je uitleggen.

Een of andere Franse filosoof heeft een keer uitgelegd dat je de ander dom maakt als je iets aan hem uitlegt. Je stelt jezelf automatisch in de positie dat jij het weet, en de ander niet.

Leerlingen staan mede daarom een beetje dubbel tegenover uitleggen. Aan de ene kant is het verslavend. Hoe meer uitleg hoe beter, en zelfs dat is niet genoeg. Een goede leraar is een leraar die goed en veel uitlegt. Aan de andere kant is die uitleg te veel. Een leraar die uitlegt activeert niet, hij doet het werk wat eigenlijk de leerling zelf moet doen om zich de stof eigen te maken. Daarom heeft de leerling het volste recht om uitleg te willen, en bij de uitleg uit het raam te kijken. De leerling begrijpt in al zijn domheid wat er fout is aan uitleg. Het is altijd te weinig en altijd te veel.

Ik nader de grenzen van deze blog, en je begrijpt nu beter waarom.

Een schrijver of leraar heeft altijd iets arrogants. Zhij is een betweter. Dat heeft zhijzelf ook wel door, en mede daarom legt zhij zo graag uit. Een leraar heeft vanwege zijn arrogantie heel wat uit te leggen.

En in jouw domheid schuilt dus een wijsheid die ons tot waanzin kan drijven. En ik kan het weten, want ik ben hier de schrijver.


Hoe deel je een geheim?

Het voorbeeld van hoe je een geheim deelt hoor ik nu elke avond. Met het oog op morgen sluit na een paar zware onderwerpen af met een licht...