Omgeving

Het lijkt zo simpel. Je gedrag wordt niet verklaard door je innerlijke stabiele kern, je ik, maar door omgevingsfactoren.

Het probleem van de omgeving is dat die moeilijk begrensbaar is. Uit de oneindigheid van factoren moet je ook nog eens de factoren kiezen die de oorzaak zijn van het gedrag dat je wil verklaren.

Nog een complicatie: bij het onderzoeken wordt het onderzoek zelf, met zijn procedures, factor van het gedrag. Het lettertype op het vragenformulier is van invloed op de respons.

Zo is eigenlijk niet vol te houden dat 'de' omgeving het gedrag stuurt.

Het hele probleem nature-nurture is daarmee niet terug te brengen tot een 'persoonlijke' voorkeur, want wat zegt nu helemaal dat idee van een 'persoonlijke' voorkeur. Al evenmin is het op te lossen met een beroep op de omgeving, omdat met de persoonlijkheid ook het organiserende en selecterende centrum van de omgeving wegvalt.

Nature-nurture is de tweevoudige naam voor een fascinatie, een fascinatie of angst die ons belemmert kennis te nemen van wat er gebeurt, en om daarover na te denken.

Meerstemmigheid bestaat niet

In de muziek lijkt het evident wanneer iets meerstemmig is. Maar dat is het niet! Denk aan unisono, gedeeltelijk unisono, canons waar precies dezelfde melodie iets later bij de eerste klinkt.

Er zijn gewoon te veel schemersituaties. Bach gold al niet meer als zuivere polyfonie, daarvoor zou je dan naar Palestrina moeten. Okee, één echte vertegenwoordiger van meerstemmigheid. Maar wij ervaren dat niet meer als zodanig. We horen bij Palestrina eerder een klankwolk dan verschillende stemmen.

Ga je dit fenomeen metaforiseren naar de taal of literatuur, dan neemt het deze complicaties mee.

Meerstemmigheid bestaat niet.

Er zijn twee soorten oren die haar nochtans horen: 1) de mensen die er niet van houden al te filosofisch te doen, en 2) mensen met oor voor het verborgene.

Misschien horen die twee groepen bij dezelfde categorie. Meerstemmigheid wordt een 'assumptie', een aanname. Die aanname maakt het niet-bestaan van de meerstemmigheid niet ongeldig, maar zet het wel bestaan gewoon ernaast. Inderdaad, zoals Thomas met de eigenschappen van God.

Zo ontstaat er toch weer zoiets als meerstemmigheid. De meerstemmigheid zoals we die kennen gaat terug op  de gelijktijdigheid van bestaan en niet-bestaan. Het spookachtige, zo u wil.

Zo is het altijd mogelijk deze blog te zien als geleg en als nooit gelegd.

Stellig

Okee, zei je, toen ik iets heel stelligs had gezegd, als je hier nu eens een blog over schrijft. En doe dat dan maar bij geleg.

Dat klinkt als een opdracht. Maar inderdaad, deze serie laat uitdrukkelijk de mogelijkheid open dat ik op verzoeken van mensen inga.

Bovendien blijkt ook nu weer dat iets in het begin kan overkomen als stellig, zelfverzekerd, je laatste woord. Terwijl ik je ken, je bedoelt je woorden soms anders. En je komt er later op terug.

Natuurlijk is er ook altijd nog de mogelijkheid van feedback. Je krijgt dan een idee van hoe je woorden overkomen en je kunt dan bijsturen.

Maar het probleem met die feedback is dat die vaak voelt als eindeloos geëmmer, het uitrekken van je bewering waardoor die nog belangrijker lijkt. Je komt dus in een performatieve tegenspraak: 'Zo belangrijk is mijn bewering nu ook weer niet, en daar heb ik de volgende twintig redenen voor...'

Voor een blog geldt die beperking niet. Ik kan hier - in de bijna eindeloze ruimte van blogspot - eindeloos zwammen zonder dat de lezer gestoord raakt door de idee dat hier iets belangrijks gebeurt.

Om daar dan weer tegenspel aan te bieden is het - om muzikale redenen - wel nodig dat er af en toe zaken extra stellig worden gezegd. En we hebben de ironie en humor uitgevonden om dat weer te kunnen verdragen.

Het lijkt me dan ook passend dit stukje af te sluiten op stellige toon: alles wat jij zegt is een opdracht.

Bedankt voor de aanval

Wat heerlijk wanneer er bij voetbal of wielrennen voor de aanval wordt gekozen.
Na jaren van behoudzucht in het peloton speelt Valverde op de Peyresourde al zijn kaarten uit.

De toeschouwer heeft het ook zonder die aanvallen weten vol te houden. Ook dat was behoudzucht, maar afgedwongen. Hij moest blijven hopen.

Nu wordt hij beloond. Soms kiest er zomaar een voor de aanval.

Je krijgt behoefte aan analyse. Waar kwam die behoudzucht vandaan? Als je gaat rekenen, kom je daar gauw bij uit. Beter een vogel in de hand dan tien in de lucht.

Dat betekent dan wellicht ook dat de aanval iets te maken heeft met domheid. Niet goed kunnen rekenen, of niet willen. Maar dan is er altijd nog het rekenen achter het rekenen. Om te weten of je beter af bent met rekenen moet je ook rekenen. Dus niet willen is niet kunnen.

Natuurlijk is er die grote, omvattende logica aan het werk van het schouwspel dat vraagt om sensatie en spektakel. Zou het die logica zijn die ervoor zorgt dat een Ajax en een Valverde voor de aanval kiezen? Of zou het berekening zijn, berekening die erom vraagt dat je in beeld bent, dat je laat zien dat je aanvalt?

Dan zou aanvallen neerkomen op: laten zien dat je aanvalt, aanvallen voorzover je dat kunt zien, aanvallen zolang je in beeld bent, of om in beeld te komen.

Er wordt aangevallen. Jongens, bedankt voor die aanval! De eer is gered, nu kunnen we weer gewoon verder kijken, rekenen, hangen.

Oorzaak = oorzaak

Het lijkt erop dat we alleen van gevolgen kunnen spreken wanneer we aannemen dat er oorzaken zijn. Wanneer je al begint te praten over oorzaken van oorzaken, dan wordt het schimmig.

En schimmig, jongens, dat moeten we niet hebben! Oorzaken worden dan evenzeer gevolgen, zij het van andere oorzaken.

Dikke mensen hebben een ander hormoonpatroon. Ze zitten nooit echt vol, maar blijven een zeurend gevoel houden. Aha, zo zit dat. Daarom zijn ze zo dik.

Hoe komen die hormonen daar in die mensen? Stop!! Rare filosoof! We hebben een een-op-eenrelatie, we zijn op zoek naar inzicht.

Een ziekig persoon, zeg een filosoof, ziet hier zijn kans schoon om niet alleen naar oorzaken van oorzaken te vragen, en oorzaken als gevolgen te zien. Hij ziet ook nog oorzaken van ons verlangen om die een-op-eenrelaties te zien. Hij denkt dan misschien dat hij een stuk verder is met de ontmaskering van zowat alles. Maar in werkelijkheid is hij net zo goed dat geloof in oorzaken aan het bevestigen. Hij verkoopt dat als de wetenschappelijkheid van de filosofie.

Je kunt diverse kanten op als je die wetenschap wil afschermen van die weirdo's. Je kunt de pragmatiek in. Je kunt je humor koesteren. Je kunt ook de communicatie voorop stellen. Noem maar op!

Opmérkelijk....

Stilus

Alle partijen - behalve de PVV - zijn om. De iPadscholen komen er.

De taal rondom dit fenomeen blijft vanouds ronken, bij voor- en tegenstanders. Zou dit met het fenomeen zelf te maken hebben? Wordt de taal, en met name een taal met stijl, overbodig wanneer we de dingen rechtstreeks kunnen benoemen, dat wil zeggen plat en overdreven?

Maurice de Hond kent in elk geval één ding dat niet tot de 21st century skills zal behoren. Het leren van krulletters.

Moeilijk in te schatten op welke ontwikkelingen De Hond met zijn uitspraak vooruitloopt. Zal het leren van krulletters binnenkort definitief tot het verleden behoren? Zijn de tegenstanders van de iPadschool nu definitief ontmaskerd als verdedigers van het leren van krulletters?

Het zou ook kunnen dat De Hond hier zoiets als stijl herintroduceert. Na de definitieve triomf van het typen waren we enkele decennia geleden ineens getuige van de invoering van de stilus, een pennetje dat je hielp om een touch screen preciezer te bedienen. (De stilus herinnert aan de Romeinse stift bij het wasbordje.)

Even later behoorden de krulletters tot de standaard fonts.

Geleidelijk zullen alle uitvindingen die het leven stijlvol maakten opnieuw worden uitgevonden. Maar dan zonder skill. Je hebt geen skills meer nodig als de iPad alles onmiddellijk binnen bereik brengt.

In de kunst, sport en aan de universiteit wordt alvast vooruitgelopen op de herwaardering van het werk. We willen aan het werk het afzien afzien.

Achter die feiten loopt De Hond aan. Wij kunnen, zolang we de PVV niet willen steunen, niet anders dan hém weer volgen.


 

Meesterlijk

Juist gehoord op teevee. Over Liaisons dangereuses: de liefde overwint alles, maar er zijn alleen maar verliezers.

Ja, het is dus gewoon een commentaar op de bekende Paulus-passage.

Want al vanaf het begin van de Romeinenbrief blijf je gefrappeerd door die paradox dat een slaaf van Christus je blijft bestoken met zijn triomfalisme.